ΙΣΤΟΡΙΑ,+ΓΝΩΣΗ+ή+ΑΓΝΟΙΑ

** Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ **

**Η ναυμαχία... του Βατερλώ**** ! **
Ένας από τους κρίσιμους στόχους της δεκαετίας, τον οποίον η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε θέσει το 2000, ήταν η μείωση του ποσοστού των 15άρηδων που αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στην κατανόηση ενός κειμένου, τουλάχιστον κατά 20%. Όπως, όμως, προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσίευσε πρόσφατα η γαλλική εφημερίδα «La Croix», το ποσοστό αυτό που κυμαινόταν στο 21% το 2000, ξεπέρασε το 26% το 2006. Το δε ποσοστό των εφήβων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάγνωση ανήλθε από το 15% στο 21%. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Ευρωπαίου επιτρόπου, αρμόδιου σε θέματα Εκπαίδευσης, Μάρος Σέφκοβιτς, η αύξηση του ποσοστού των παιδιών που ερχόμενα σε επαφή με ένα κείμενο δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι διαβάζουν που ανιχνεύθηκε στις αναπτυγμένες τεχνολογικά χώρες όπως τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, εξαπλώθηκε και στην Ευρώπη. Στη χώρα μας τα υψηλά ποσοστά χαμηλών βαθμολογιών που καταγράφονται κάθε χρόνο στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, όπου περίπου το 1/3 των εξετασθέντων γράφουν κάτω από τη βάση και από αυτούς περισσότεροι από τους μισούς δίνουν σχεδόν λευκή κόλλα, ευνοούν τη δημόσια συζήτηση, καθώς αναδεικνύουν ένα εκπαιδευτικό παράδοξο: οι μαθητές μας «οικοδομούν» τη γνώση τους στο τρίγωνο «σχολείο- φροντιστήριο- ιδιαίτερο», «ροκανίζουν» την εφηβεία τους με «γερμανικά ωράρια» ασκήσεων και εξετάσεων, μπαζώνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό με υπέρογκα φροντιστηριακά έξοδα, κι όμως δεν μαθαίνουν. Αναφερόμαστε σ΄ ένα ολοένα και αυξανόμενο τμήμα μαθητών μας που αδυνατούν να αρθρώνουν συνεχή λόγο, να ελέγχουν και να λογικοποιούν τις σκέψεις τους χωρίς χάσματα και αντιφάσεις, να κάνουν λογικές αφαιρέσεις ή να κατανοούν γραπτά κείμενα εκτός από τα υποτυπώδη, που σκοντάφτουν σε ερωτήσεις που απαιτούν κρίση. Το ζήτημα είναι πάρα πολύ σοβαρό, καθώς στη γενίκευση του φαινομένου μπορούμε να μιλήσουμε για την εφιαλτική προοπτική μιας τεχνολογικώς υπεραναπτυγμένης και παράλληλα πειθαρχημένης κοινωνίας «κατακερματισμένων ανθρώπων»- υπηκόων, ένα είδος **«προσοντούχων αγραμμάτων»** και αργότερα **«σοφών άσχετων».** Τα πράγματα δεν φαίνεται να καλυτερεύουν όταν ερχόμαστε **στους πτυχιούχους των πανεπιστημίων μας.** Σύμφωνα με δημοσίευμα στο περιοδικό «Επίκαιρα», στις προφορικές εξετάσεις αποφοίτων της **Νομικής** που διεκδίκησαν πρόσφατα μια θέση **στο Δικαστικό Σώμα** (Εθνική Σχολή Δικαστών), οι απαντήσεις στις ερωτήσεις έσπαγαν κόκαλα! Σε ερώτηση εξεταστή σε υποψήφιο «για το τι συνέβη στο Βατερλώ, στις 18 Ιουνίου του 1815» δόθηκε από τον τελευταίο η αποστομωτική απάντηση: «Ναυμαχία»! Ο συγκεκριμένος υποψήφιος φαίνεται σα να μην είχε ακούσει ποτέ για μια από τις πιο πολυσυζητημένες μάχες όλων των εποχών, που σήμανε το τέλος των πολιτικών φιλοδοξιών του Ναπολέοντα και την κατάλυση της αυτοκρατορίας του. Ούτε φυσικά αναρωτήθηκε ποτέ γιατί το Βατερλώ, μικρό χωριό στο σημερινό Βέλγιο,- που βρίσκεται 20 χιλιόμετρα έξω από τις Βρυξέλλες- είναι συνώνυμο της αποτυχίας! Σε άλλη ερώτηση για το πότε απελευθερώθηκε η Θεσσαλία από τον τουρκικό ζυγό, η απάντηση από υποψήφιο ήταν το 1964! «Δηλαδή ο παππούς σου φοράει ακόμη τσαρούχια;» ήταν το σχόλιο του εξεταστή προς τον υποψήφιο με καταγωγή μάλιστα από τα Τρίκαλα, ο οποίος δεν γνώριζε ότι η Θεσσαλία πέρασε σε ελληνικά χέρια το 1881. Άλλη υποψήφια για εισαγωγή στην Εθνική Σχολή Δικαστών ερωτάται για το αν γνωρίζει κάτι για τη δράση της Λέλας Καραγιάννη- την «ψυχή» της οργάνωσης της Αντίστασης την περίοδο της γερμανικής κατοχής- και απαντά ότι η μόνη που γνωρίζει είναι η ηθοποιός Μάρθα Καραγιάννη! Στην ίδια ενότητα των εξετάσεων, δηλαδή της Γενικής Παιδείας, τέθηκε και ερώτηση για τον Ανδρέα Κάλβο. Πολλοί ήταν εκείνοι που δεν γνώριζαν τον ποιητή των «Ωδών», έναν από τους σπουδαιότερους Έλληνες ποιητές και λόγιους. Την ίδια τύχη είχαν όμως και ο Μπενίτο Μουσολίνι, όπως και ο Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνοβ, γνωστότερος ως Λένιν. Υπήρξαν υποψήφιοι που δεν ήξεραν ούτε ποιος ήταν ο γνωστός Ιταλός δικτάτορας, ιδρυτής και ηγέτης του φασιστικού κόμματος που διοίκησε την Ιταλία από το 1922 έως το 1943 υπό δικτατορικό καθεστώς, ούτε ο ηγέτης της Οκτωβριανής Επανάστασης, ενός από τα σημαντικότερα γεγονότα που «σφράγισαν» όχι μόνο την πορεία της Ρωσίας, αλλά επηρέασαν καθοριστικά ολόκληρη τη νεώτερη παγκόσμια ιστορία. Αλλά και ο Αδαμάντιος Κοραής, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του νεοελληνικού Διαφωτισμού, ήταν παντελώς άγνωστος σε υποψήφιο για εισαγωγή στην Εθνική Σχολή Δικαστών. Ο συγκεκριμένος νεαρός δεν ήξερε καν ποιος ήταν ο δάσκαλος του Γένους, έστω κι αν το άγαλμά του υπάρχει έξω από την πρυτανεία του πανεπιστημίου στην Αθήνα...  //Του Χρήστου Κάτσικα// **//9 Φεβρουαρίου 2010 //**

** O Εμφύλιος δεν είναι στα SOS!!! **
Συζητούσα με έναν φοιτητή Μαθηματικών, αριστούχο απόφοιτο καλού ιδιωτικού σχολείου, με διακρίσεις σε μαθηματικούς διαγωνισμούς. Από την τρέχουσα πολιτική ζωή ξεκινήσαμε, στις απαρχές του φιλελευθερισμού και τον Διαφωτισμό φτάσαμε. Καθώς είχαμε πια μπει στο πεδίο της Ιστορίας, αντιλήφθηκα ότι ο αριστούχος είχε πέσει σε τρικυμία: τοποθετούσε τον Διαφωτισμό περίπου μαζί με την Αναγέννηση, λίγο μετά τον Μεσαίωνα, και σε διερευνητικές ερωτήσεις αποκαλυπτόταν διαρκώς ότι η γνώση του των αδρών ιστορικών περιόδων ήταν συγκεχυμένη, γεμάτη ανακολουθίες και πρωθύστερα. Οι περίοδοι ήταν απλώς ονόματα σκόρπια μες στον χρόνο, μάλιστα ονόματα κενά, χωρίς περιεχόμενο, χαρακτηριστικά, φυσιογνωμία. Ελαφρώς σοκαρισμένος, ο φοιτητής ομολόγησε ότι Νεότερη Ιστορία είχε διδαχθεί δυο-τρεις φορές στον σχολικό του βίο, και «τότε» τα ήξερε, έπαιρνε 18άρια και 19άρια, αλλά τώρα τα μπερδεύει. Καλά, Γεωγραφία δεν έμαθα ποτέ, αλλά Ιστορία νόμιζα ότι ξέρω, ψέλλισε εξομολογητικά. Τον παρηγόρησα λέγοντάς του, ότι η άγνοιά του δείχνει μάλλον την αποτυχία του σχολείου. Δεν του αρκούσε·· ζήτησε κανένα καλό βιβλίο Ιστορίας. Δε δεχόταν ότι το σχολείο του απέτυχε. Λίγες εβδομάδες αργότερα, με δική του πρωτοβουλία ξεκίνησε η δεύτερη φάση της ανοιχτής μας συζήτησης. Αφορμή, ο Εμφύλιος και η ταινία του Π. Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά», την οποία του είχα συστήσει «χαλαρά» να την δει. Αποφασίσαμε με την παρέα να πάμε να δούμε την ταινία, άρχισε να λέει. Πώς κι έτσι; Να, προχθές είχαμε μαζευτεί μια παρέα, παλιοί συμμαθητές, και μιλούσαμε για ταινίες. Ήρθε η κουβέντα και στην «Ψυχή βαθιά». Ένα παιδί, της Νομικής, είπε ότι ο Εμφύλιος είναι μια πολύ παλιά υπόθεση, προπολεμική. Μάς είπε ότι ήταν επί Βενιζέλου, τον μπέρδευε με τον Διχασμό... Δεν ήξερε ότι είχε τόσο πολλούς νεκρούς και ότι κράτησε μέχρι το ’49. Καταλαβαίνεις τώρα, ο φίλος της Νομικής είναι άσος στην Ιστορία, 19.200 μόρια στις πανελλήνιες, 19,8 Ιστορία, δεν λέω για τους άλλους των Καλών Τεχνών, του Πολυτεχνείου και των Οικονομικών. Και δεν ήξερε πότε έγινε ο Εμφύλιος; Ε, δεν το ήξερε, μας είπε ότι δεν το διάβασε ποτέ, ο Εμφύλιος δεν είναι στα θέματα SOS, δεν μπαίνει ποτέ στις εξετάσεις...  <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Αναχώνευα όσα μου διηγήθηκε ο νεαρός μαθηματικός περί Ιστορίας και μέσης εκπαίδευσης. Έμεινα περισσότερο στην κοινότοπη διαπίστωση περί αποτυχίας του σχολείου, ότι αυτό το τυπολατρικό σχολείο, ο διάδρομος για τα ΑΕΙ, έχει καταντήσει να παράγει ημιμαθείς και αγράμματους, να στραβώνει ακόμη και τα πιο προικισμένα παιδιά. Μήπως είμαι υπερβολικός; <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Θυμήθηκα όσα μου λένε κατά καιρούς φίλοι εκπαιδευτικοί, λαμπροί επιστήμονες και έμπειροι δάσκαλοι. Η Δ., χημικός με μάστερ επιστημολογίας, περιγράφει με τα μελανότερα χρώματα τα σχολικά εγχειρίδια: Τα περισσότερα είναι για πολτοποίηση, γραμμένα στο πόδι, ή από ανθρώπους που δεν έχουν πατήσει ποτέ το πόδι τους σε σχολική αίθουσα, απευθύνονται σε 13χρονα, ενδεχομένως αλλοδαπά με ελλιπή γνώση ελληνικών, και τους μιλάνε σαν να είναι φοιτητές πανεπιστημίου... Η Δ. περιφρονεί το αναλυτικό πρόγραμμα και εφαρμόζει το δικό της: Πέντε πράγματα, να τους μείνουν, μήπως και μάθουν να σκέφτονται...Πέντε πράγματα... Ναι, αυτά που δεν κατορθώνουν να διδάξουν σε έξι χρόνια τα καλά ιδιωτικά σχολεία, πότε πέφτει η Αναγέννηση, πότε ο Διαφωτισμός, και γιατί φυλακίστηκε ο Κολοκοτρώνης, πώς διαβάζεται ο χάρτης, πού βρίσκεται η Βιρμανία και πού τα Γιαννιτσά. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Ο Θ., πτυχιούχος του Φιλοσοφικού-Παιδαγωγικού-Ψυχολογικού τμήματος της Φιλοσοφικής, μου έλεγε πως τον έβαζαν να διδάσκει Αρχαία Ελληνικά στο γυμνάσιο που υπηρετεί. Καταλαβαίνεις τώρα, εγώ δεν έχω διδαχτεί Αρχαία στο πανεπιστήμιο, και πρέπει να διδάξω Όμηρο και Θουκυδίδη στο πρωτότυπο, με συντακτικό, αναγνωρίσεις και λοιπά. Στα Νέα τουλάχιστον επιστρατεύω τις γνώσεις μου και το ψώνιο μου για τη λογοτεχνία...  <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Ο φιλόλογος Δ., διδάκτωρ νεοελληνιστής του Καποδιστριακού, μεταφέρει τη δική του εμπειρία από τα ακριβά σχολεία των βορείων προαστίων αλλά και από τα εσπερινά των λαϊκών συνοικιών. Το μέγα ζητούμενο είναι να αποκτήσουν τα παιδιά γλωσσικό αίσθημα, να συνδέσουν το κείμενο που διδάσκεται με τη γλώσσα που μιλάνε, να δώσουν ονόματα στη σκέψη τους, στα αισθήματά τους. Είναι απαισιόδοξος: Κάθε χρονιά βλέπω ότι μπορώ να προσφέρω λιγότερα. Και κανείς δεν μου ζητά να είμαι καλύτερος, κανείς δεν αξιολογεί την εργασία μου, ο θεσμός του επιθεωρητή έχει καταργηθεί, οι σχολικοί σύμβουλοι δεν έχουν αποφασιστικό ρόλο, η επιμόρφωση είναι ανύπαρκτη ή μαϊμού, οι καθηγητές βαριούνται ή απλώς είναι ανεπαρκείς...  <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Ο Δ., ο Θ., η Δ., άνθρωποι βαθιά καλλιεργημένοι, αφοσιωμένοι στα γράμματα και την επιστήμη, λόγιοι, με κοινωνική συνείδηση του ρόλου τους, δάσκαλοι εξ επιλογής, είναι όλο και πιο σκεπτικιστές καθώς περνούν τα χρόνια. Μιλούν με πόνο για το δημόσιο σχολείο, και περιγράφουν μια ιστορική καταστροφή: για μία και δύο γενιές παιδιών ημιμαθών, χωρίς εγκύκλια παιδεία, χωρίς στοιχειώδη εγγραμματοσύνη. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Σκεφτόμουν: Ο Δ., ο Θ., η Δ. είναι στα σαράντα ή τα πενήντα. Μήπως γκρινιάζουν, μήπως είναι υπερβολικά απαιτητικοί, υπερβολικά απαισιόδοξοι; Όχι, τους ξέρω χρόνια πολλά, είναι άνθρωποι φύσει αισιόδοξοι, δοτικοί, διεισδυτικοί, επιεικείς, ουσιαστικά κοινωνικοί και μοντέρνοι. Άλλωστε, η διερώτηση και η αμφισβήτηση φωλιάζουν πια στους φρεσκοαπόφοιτους των λυκείων, αυτοί ανακαλύπτουν ότι έξι χρόνια αποστήθιζαν μόνο εξεταστέα ύλη. Και τώρα ανακαλύπτουν εμβρόντητοι ότι η γνώση δεν ήταν ποτέ στα SOS. //<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12px; line-height: 115%;">Tου Νίκου Γ. Ξυδάκη, από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 1/11/2009 //<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; line-height: 115%;">)

<span style="color: #975517; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; margin: 0cm 25.45pt 0pt 1cm;">** Μολών **** λαβέ, Ιμπραήμ, μακαρονά ** …
//<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px;">ΤΙ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: «ΤΙ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΜΕ ΣΗΜΕΡΑ» // <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Τα τελευταία χρόνια η ιστορική παιδεία της νέας γενιάς, βρίσκεται στο «στόχαστρο» της δημοσιότητας με διάφορες αφορμές. Άλλοτε εξαιτίας της τεράστιας αποτυχίας στις πανελλήνιες εξετάσεις όπου στην Ιστορία βαθμολογούνται κάτω από τη βάση το 50 έως και 70% των μαθητών .Άλλοτε εξαιτίας των…μαργαριταριών που αλιεύονται κάθε χρόνο από τα γραπτά των μαθητών στο μάθημα της ιστορίας από διάφορους ερανιστές και παρουσιάζονται προς τέρψιν -ή, κατ' ελπίδα, προς προβληματισμό- του αναγνωστικού κοινού. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Άλλοτε τέτοιες ημέρες που γιορτάζουμε κάποια εθνική επέτειο. Ιδιαίτερα με αφορμή τις …απίθανες απαντήσεις των μαθητών για την επέτειο της 25ηςΜαρτίου και τον ηρωικό αγώνα του Ελληνικού λαού. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Tην 25η Μαρτίου «γιορτάζουμε το “Όχι” που είπαμε στους Γερμανούς και μαζί τον Eυαγγελισμό της Θεοτόκου» ή μήπως «γιορτάζουμε την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και μαζί τον Eυαγγελισμό της Θεοτόκου»; Aυτές αποτελούν ορισμένες από τις απαντήσεις που έδωσαν μαθητές του Γυμνασίου και της A΄ Λυκείου στο πλαίσιο της έρευνας που έγινε από το τμήμα Iστορίας του Iόνιου Πανεπιστημίου (Kωνσταντίνος Aγγελάκος - Eλένη Σάρρου). Ένα μεγάλο τμήμα των μαθητών μας δεν ήταν σε θέση να διηγηθεί σε γενικές γραμμές το «τι», το «πώς» και το «γιατί» ενός από τους σημαντικότερους σταθμούς της νεοελληνικής ιστορίας. Στις απαντήσεις των μαθητών ξεπρόβαλε μια πραγματική "σαλάτα" και μάλιστα με τα χειρότερα και πιο μπαγιάτικα υλικά που αναδεικνύει τόσο την απουσία της ιστορίας από το ελληνικό σχολείο όσο και τη γενικότερη σύγχυση και ασυνέχεια στις ιστορικές αποσκευές των μαθητών μας. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Παράλληλα είναι ενδεικτικό ότι οι δύο στους δέκα μαθητές δεν απάντησαν καθόλου σε ερώτηση η οποία τους ζητούσε, όχι να αναφερθούν σε γεγονότα, αλλά να χρησιμοποιήσουν την κρίση τους και να γράψουν τα όπλα που οι ίδιοι πιθανολογούσαν ότι χρησιμοποιήθηκαν στην επανάσταση του ΄21, στον Πελοποννησιακό πόλεμο, κατά τους Περσικούς πολέμους, στις Σταυροφορίες και στον A΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Aλλά και οι μαθητές που απάντησαν, έδειξαν να χαρακτηρίζονται από μια τραγική ιστορική σύγχυση. Στα γραπτά βρέθηκαν ξιφολόγχες, μολότοφ και πυρηνικές βόμβες να χρησιμοποιούνται στον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο, χαντζάρια και τουφέκια εμφανίστηκαν στα χέρια των Aθηναίων και των Σπαρτιατών κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, τουφέκια στους Περσικούς πολέμους, ενώ ορισμένοι μαθητές απεφάνθησαν ότι και οι Σταυροφόροι χρησιμοποιούσαν την θρυλική σάρισα της μακεδονικής φάλαγγας...  <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Σε άλλη πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε μαθητές Γυμνασίων (ημερησίων και εσπερινών) και Επαγγελματικών Σχολών (ΕΠΑΣ) έγινε φανερό ότι ένα μεγάλο μέρος των ερωτηθέντων δεν γνώριζε τι ακριβώς γιορτάζουμε την 25η Μαρτίου, την 28η Οκτωβρίου και την 17η Νοεμβρίου. Μάλιστα, ένα μέρος των μαθητών μπέρδευε, μέσα σ΄ ένα «σύννεφο» ιστορικής άγνοιας, τα γεγονότα των τριών επετείων, άλλοι θεωρώντας ότι την 25η Οκτωβρίου γιορτάζουμε τη νίκη των Ελλήνων απέναντι στους Γερμανούς και άλλοι ότι στο Πολυτεχνείο πολέμησαν οι Έλληνες με τους Γερμανούς. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Oι σχολιαστές, κυρίως των ηλεκτρονικών MME, εκμεταλλεύονται δεόντως κατά καιρούς τα «μαργαριτάρια» των μαθητών π.χ στην κλασική ερώτηση «ξέρετε τι γιορτάζουμε την 25η Μαρτίου;» και βρίσκουν ευκαιρία να ξεσκονίσουν τα ρεφρέν τους για τις «ευθύνες των εκπαιδευτικών» και την «αμορφωσιά των σημερινών μαθητών». Mαθημένοι στην παραγωγή εξαιρετικών κοινοτοπιών «πετροβολούν» γενικώς και αδιακρίτως το σχολείο και τα ζωντανά του στοιχεία ως αστοιχείωτα, κρύβοντας επιμελώς και υποκριτικά την επίδραση που προκαλούν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των μαθητών τα δικά τους «τηλεοπτικά σκουπίδια». Aς το επαναλάβουμε για μια ακόμη φορά για να μην το ξεχνούν : ο «δικός τους» «έγχρωμος» Γκλέτσος «έφαγε» τον Γλέζο της ιστορίας! Γιατί είναι αλήθεια ότι το σφυροκόπημα των παιδιών από την τηλεόραση αρχίζει πολύ νωρίς και αυτά που φτάνουν σήμερα στο σχολείο είναι συχνά «μπουκωμένα» από τη μικρή οθόνη, ήδη από την τρυφερότερη ηλικία τους. Ένα νέο ανθρωπολογικό δεδομένο είναι ότι συχνά, πριν μιλήσουν, στέκονται μπροστά στην οθόνη. Στο σχολείο συναντάμε ήδη αυτά τα «παιδιά της τηλεόρασης». Κατανοούμε λοιπόν γιατί πολλοί καθηγητές οδηγούνται στο πικρό συμπέρασμα ότι τα άτομα που έχουν μπροστά τους «δεν είναι πια μαθητές», «δεν ακούνε πια». <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Αλλά μήπως με όλα τα παραπάνω υπονοούμε ότι η εκπαίδευση που λαμβάνουν τα παιδιά μας είναι αθώα; <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Tα βιβλία και οι όροι διδασκαλίας της ιστορίας φανερώνουν, ίσως, περισσότερο από κάθε τι άλλο τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι υπεύθυνοι του YΠEΠΘ την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς πριμοδοτούν μια επιδερμική συσσώρευση ενός όγκου ασύνδετων μεταξύ τους γνώσεων. Είναι χαρακτηριστικά όσα σημειώνει ο Κώστα Γεωργουσόπουλος -για την εξεταστέα ύλη της Ιστορίας- σ΄ ένα του άρθρο του: //«… Εγκύψτε, παρακαλώ, σ' αυτή την ύλη. Είναι μνημείο ιστορικής λοβοτομής… Δηλαδή από την ιστορική ροή, από τη διαδοχή γεγονότων που ακολουθούν τη σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ένα βλακώδες «τσιμπιδάκι» τσιμπάει ένα γεγονός εδώ, μία συνθήκη παραπέρα, ένα φαινόμενο ή έναν θεσμό πιο εκεί, χωρίς συνοχή, χωρίς συνέχεια, προχωρώντας με άλματα, αποκόβοντας τα αίτια από τα αιτιατά, διαχωρίζοντας τα πρόσωπα από τις ενέργειες, αποδεσμεύοντας την οικονομία από την πολιτική και τα γράμματα από την κοινωνική συγκυρία, τη διπλωματική ιστορία από την ευρωπαϊκή ή την παγκόσμια πολιτική σκακιέρα. H Ιστορία που ζητούμε από τους υποψηφίους μας να αποστηθίσουν είναι ένα καγκουρό που προχωρεί με πηδηματάκια».// <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Αλλά και στα νέα βιβλία Ιστορίας Δημοτικού και Γυμνασίου υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Σκόρπιες πληροφορίες «ατάκτως ερριμένες» προσφέρονται προς «κατανάλωση», ένας σωστός τσελεμεντές, όπου χάνεται η σχέση αιτίας και αποτελέσματος καθώς και το νόημα της κάθε γνώσης. Πρόκειται για σπαράγματα - θραύσματα γεγονότων χωρίς συνέχεια. Ο θρυμματισμός είναι συντριπτικός, ο ιστορικός χρόνος δεν υπάρχει, η συνολική αφήγηση σφαγιάζεται σε πληροφορίες, εικόνες, αριθμούς και πηγές. Απομένει η τμηματική πληροφορία, η αποσπασματική είδηση, το απομονωμένο γεγονός, χωρίς το «πώς» και το «γιατί». Πάνω απ΄ όλα απουσιάζει η διήγηση. Μα αυτό ακριβώς είναι η ιστορία: η διήγηση για τα πάθη των ανθρώπων, για το μόχθο τους για τη ζωή και για το κτίσιμο των κοινωνιών τους, για την πίστη που είχαν, τα λάθη που έκαναν, τις αντιστάσεις τους, το αίμα που έχυσαν για δίκαιους και άδικους λόγους. Για όλα αυτά συναρπάζει και μέσα από αυτά δημιουργεί την έφεση για γνώση και την κριτική διάθεση. Από όλο αυτό το συναρπαστικό "παραμύθι", σύμφωνα με τον Πανεπιστημιακό Γιώργο Μαργαρίτη, η μεταρρυθμιστική "πολιτικά ορθή" απορρύθμιση θέλει να αφήσει ένα και μόνο: το τίποτα. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Ωστόσο όπως πολύ σωστά επισημαίνει και η ιστορικός Δήμητρα Λαμπροπούλου, και αυτή η διαπίστωση είναι ελλιπής αναφορικά με το ερώτημα που μας απασχολεί. Γιατί η σχέση που τα παιδιά διαμορφώνουν με την ιστορία εντάσσεται στην ευρύτερη στάση που η κοινωνία επιφυλάσσει στην ιστορική γνώση. Στο κλίμα της εποχής ευδοκιμεί η υποταγή σ΄ ένα παρόν που θεωρείται αυτονόητο και δεδομένο, ενώ συγχρόνως εκχερσώνονται τα ερωτήματα που μπορούν να υπονομεύσουν αυτή την εικόνα. Αν δεχτούμε ότι η άγνοια του παρελθόντος δεν προκαλεί μόνο συγχύσεις στη γνώση του παρόντος αλλά και υπονομεύει κάθε δυνατότητα δράσης στο παρόν, τότε πρέπει να αναρωτηθούμε όχι μόνο για τις ανιστόρητες απαντήσεις λίγων μαθητών αλλά και για το αν η ιστορική γνώση των υπολοίπων πολλών συμβάλλει στην ανάληψη τέτοιας δράσης. Αν τους βοηθά να γίνουν εξερευνητές του ζωντανού κόσμου και όχι ξεσαβανωτές των νεκρών. Αν, με άλλα λόγια, η γνώση τους για την ιστορία αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη της κριτικής τους συνείδησης και πρακτικής. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 1pt;">Διαφορετικά για το μόνο μπορούμε να είμαστε σίγουροι είναι ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει εφεύρει την καλύτερη και «αποδοτικότερη» εκχέρσωση της ιστορικής γνώσης από τα κεφάλια των μαθητών. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px;"> Έρευνα του Χρήστου Κάτσικα, ΤΑ ΝΕΑ25 Μαρτίου 2010

<span style="color: #ca1616; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; margin: 0cm 25.45pt 0pt 1cm; text-indent: 1cm;">** ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ **
<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Η αυριανή επέτειος για το «Όχι» της 28ης Οκτωβρίου 1940 επαναφέρει στο επίκεντρο το θέμα των ιστορικών επετείων και της ιστορικής γνώσης. Πολλοί καταλογίζουν στη νέα γενιά, με έναν ισοπεδωτικό, κατά κανόνα, τρόπο ιστορική άγνοια, αποσιωπώντας ή και παραποιώντας τις αιτίες. Δεν χρειάζεται να εξετάσουμε διεξοδικά πώς μέσα από τις ωραιολογίες των πανηγυρικών της ημέρας και τις τυπικές τελετές, μέσα σε ένα τεχνητό κλίμα εθνικής έξαρσης και ευφορίας που διευκολύνει την έντονη ενεργοποίηση του συναισθήματος και τον παραγκωνισμό της κριτικής σκέψης, οι ιστορικές αλήθειες κλειδώνονται στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας και αντικαθίστανται από εθνικούς μύθους και στερεότυπα. Από αυτού του είδους τις τελετές ξεχωρίζουν οι παρελάσεις, που σε φαντασιακό και πραγματικό επίπεδο αποτελούν μια λατρευτική εκδήλωση του έθνους, που μπορεί δήθεν να μας ενώσει όλους και να μας κάνει να ξεχάσουμε τις ταξικές ή άλλες διαφορές, υπενθυμίζοντας και προβάλλοντας το κοινό ένδοξο παρελθόν και το εθνικό συμφέρον. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Χρειάζεται, όμως, να εξετάσουμε πώς το μάθημα και τα σχολικά βιβλία της Ιστορίας αναπαράγουν τους εθνικούς μύθους και την αμάθεια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 τα σχολικά βιβλία «εκσυγχρονίζονται» με βάση τις προδιαγραφές της «νέας ευρωπαϊκής σκέψης». Στη θέση των ατελείωτων πολεμικών γεγονότων και εθνικών στερεοτύπων προβάλλεται μια «σούπα ιδεών», όπου το κύριο μπερδεύεται με το δευτερεύον, το αίτιο με το αποτέλεσμα. Αντί της αναγκαίας αφήγησης που έχουν ανάγκη οι μαθητές περιέχονται θραύσματα ιστορικών γνώσεων, με αποτέλεσμα να διαβάζουν τη σελίδα χωρίς να γνωρίζουν πού ακριβώς αυτή εντάσσεται. Άλλωστε, σύμφωνα με τους εκσυγχρονιστές σημασία δεν έχει η εξήγηση του γεγονότος, αλλά το νόημά του. Όχι αυτό που συνέβη (γεγονός, αίτιο, αποτέλεσμα, ένταξή του στον χρόνο), αλλά αυτό που αισθάνεται ο μαθητής (βιωματική προσέγγιση), έτσι ώστε να μην υπάρχει «ιστορική αλήθεια», αλλά «ατομική αλήθεια». <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Με δυο λόγια και παρά τις διαφοροποιήσεις που παρουσιάζουν, από τα σχολικά βιβλία της Ιστορίας απουσιάζει το ιστορικό πλαίσιο, οι κοινωνικές συγκρούσεις εξοστρακίζονται, ενώ η συνολική αφήγηση «κόβεται» σε πληροφορίες, εικόνες, αριθμούς και πηγές. Απομένει το απομονωμένο γεγονός, ενώ το «πώς» και το «γιατί» έχουν εξαφανιστεί. Πρόκειται για σπαράγματα-θραύσματα γεγονότων χωρίς συνέχεια. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί και ερευνητικά ότι η «αναγκαστική επικέντρωση της διδασκαλίας στην προετοιμασία των μαθητών για τις εξετάσεις» είναι βασική αιτία για την αδυναμία κατανόησης των ιστορικών γεγονότων. Στο πλαίσιο του εξεταστικοκεντρικού σχολείου κυριαρχεί ο «φετιχισμός του εγχειριδίου» (text book fetixism) που οδηγεί στην άκριτη απομνημόνευση. Έτσι, οι μαθητές και οι μαθήτριες βυθίζονται σ' ένα αρχιπέλαγος πληροφοριών, μαχών, χρονολογιών, προσώπων και γεγονότων που διαδέχονται το ένα το άλλο με κινηματογραφική ταχύτητα, αδυνατώντας να διαχωρίσουν το κύριο από το δευτερεύον, το αίτιο από το αιτιατό και να προσεγγίσουν την ιστορική γνώση. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Ειδικότερα, τα μεγάλα γεγονότα του 20ού αιώνα, η Αντίσταση, ο εμφύλιος πόλεμος, το κίνημα της δεκαετίας του 60, το Κυπριακό παρουσιάζονται συνοπτικά και παραποιημένα, απουσιάζει κάθε ουσιαστική αναφορά στον ρόλο του ΕΑΜ, της Αριστεράς και των κοινωνικών κινημάτων, ενώ αγιοποιείται η Ευρωπαϊκή Ένωση. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5pt;">Όσο οι κυρίαρχοι θα επιμένουν να διαμορφώνουν τις σχολικές γνώσεις σύμφωνα με τα συμφέροντά τους, τόσο οι λογαριασμοί για μία Εκπαίδευση που θα μορφώνει και δε θα παραμορφώνει θα παραμένουν ανοικτοί. Και για να θυμηθούμε τον ποιητή: **//«Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά».//** //(Μ. Αναγνωστάκης).// //<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12px;"> Γ. Καββαδίας, εκπαιδευτικός – ερευνητής, εφ. ΕΘΝΟΣ 27-10 2007 //